/files/nws/008/stuurloos.jpg

Zelfsturing gaat niet vanzelf

17 jul 15

Bron: Bureau Obelon
Zelfsturing: oplossing of mode?

'Zelfsturing' is een populair, maar eigenlijk beperkt en modieus begrip. Sturing is een van de meest essentiële opgaven van een organisatie en in de praktijk moet het dan ook altijd om het gehele sturingsvraagstuk gaan.

Dat 'zelfsturing' zo populair is komt omdat er de laatste decennia onevenwichtigheden in sturing zijn ontstaan. Schaalvergroting en verzakelijking van zorgorganisaties hebben tot veel spanningen tussen managers en professionals geleid. Inmiddels bestaat breed de opvatting dat er meer ruimte voor professionals moet worden gemaakt. Risico daarbij is dat de oplossing verengd wordt tot 'zelfsturing'. Het vraagstuk moet echter altijd veel breder gezien worden: in beginsel stuurt iedereen en waar het om gaat is om operationele, tactische en strategische stuurprocessen goed met elkaar te verbinden.

In deze tijd moeten landelijke en regionaal werkende zorgorganisaties door de transities in de zorg ingrijpend veranderen. Zij moeten een zichtbare en actieve partij worden voor alle gemeenten en samenwerkingspartners in hun werkgebied; en dat vraagt decentralisatie van verantwoordelijkheden. Helpt 'zelfsturing' daarbij?

Goed beschouwd gaat de weg naar 'zelfsturing' over de overdracht van verantwoordelijkheden naar teams die daarvoor regelcapaciteit nodig hebben. Deze weg is moeilijk omdat een bestaand evenwicht dat vaak diep is verankerd in de cultuur van de organisatie, moet veranderen. Teams moeten meer aan slag worden gebracht en verantwoordelijkheid nemen. Niet minder moeilijk: managers, maar ook centrale diensten, moeten daarvoor de ruimte geven.

Het gaat dus over andere verhoudingen tussen teams, management, centrale diensten en over ander gedrag. Niet in de laatste plaats gaat het om de samenwerking binnen het team en om het vermogen om te sturen, zonder dat dit ten koste gaat van de ruimte en veiligheid van individuele teamleden. Dat is een complex en veelzijdig proces waar wij inmiddels veel ervaring mee hebben mogen opdoen.

Het risico van het concept 'zelfsturing' zit hem dus vooral in de beperking. Het kan eenzijdige concepten en instrumenten met zich meebrengen die voorbij gaan aan de breedte van het sturingsvraagstuk. Wat dat betreft moeten we nog steeds te rade gaan bij al lang beschikbare, relevante kennis zoals de Nederlandse sociotechniek, Gerard Endenburgs sociocratie en sociaalpsychologische inzichten over teameffectiviteit.



[h2][/h2]

Geef de vakman meer verantwoordelijkheid. Artikel NRC

Waarom is management zo vaak een probleem?

Weg met het MT!